De geelpoothoornaar (Vespa velutina), ook wel bekend als de Aziatische hoornaar, komt steeds vaker voor in Nederland. Daarmee vormt hij een uitdaging voor de biodiversiteit, omdat hij jaagt op inheemse insecten zoals bijen, hommels en andere wespen.
Zie je een mogelijke geelpoothoornaar of een nest? Dan is het belangrijk om te weten hoe je deze soort herkent en welke stappen je het beste kunt nemen.
Is een geelpoothoornaar hetzelfde als een Aziatische hoornaar?
Ja. De geelpoothoornaar en de Aziatische hoornaar zijn twee namen voor dezelfde soort: Vespa velutina.
In Nederland wordt officieel gesproken over de geelpoothoornaar, maar in de media en in het dagelijks gebruik hoor je ook vaak de naam Aziatische hoornaar. Beide benamingen verwijzen naar dezelfde invasieve soort.
Hoe herken je een geelpoothoornaar?
De geelpoothoornaar lijkt op een grote wesp, maar heeft een aantal opvallende kenmerken.
Typische kenmerken zijn:
-
Een lengte van ongeveer 2 tot 3 centimeter
-
Een donker, vrijwel zwart borststuk
-
Zwarte antennes
-
Gele uiteinden aan de poten
-
Een donker achterlijf met een opvallende oranje band
-
Een overwegend donkere lichaamskleur
De geelpoothoornaar wordt regelmatig verward met de Europese hoornaar. Toch zijn er duidelijke verschillen.
Verschil tussen de geelpoothoornaar en Europese hoornaar
De Europese hoornaar:
-
Is groter van formaat
-
Heeft een roodbruine kop en borststuk
-
Heeft meer geel op het achterlijf
-
Is een inheemse en beschermde soort
De Europese hoornaar speelt een nuttige rol in het ecosysteem en hoeft meestal niet bestreden te worden.
Zijn geelpoothoornaars gevaarlijk?
Geelpoothoornaars vallen mensen normaal gesproken niet actief aan. Net als andere wespen kunnen ze echter steken wanneer zij zich bedreigd voelen of wanneer je te dicht bij een nest komt.
Blijf daarom altijd op afstand van een nest en probeer het nooit zelf te verwijderen.
Hoe herken je een nest van de geelpoothoornaar?
De geelpoothoornaar bouwt in één jaar twee verschillende nesten.
Voorjaarsnest
In het voorjaar, meestal vanaf april, komt de koningin uit haar winterslaap. Zij bouwt eerst een klein nest op een beschutte plek.
Voorbeelden zijn:
-
Schuren
-
Carports
-
Overkappingen
-
Spouwmuren
-
Tuinhuisjes
Zomernest
Wanneer de kolonie groeit, verhuist deze naar een groter nest. Dit nest hangt vaak hoog in bomen en is daardoor lastig te ontdekken. In de loop van de zomer groeit het uit tot een groot bolvormig nest van tientallen centimeters doorsnee.
Juist doordat deze nesten hoog hangen, worden ze vaak pas laat ontdekt.
Wanneer zijn geelpoothoornaars actief?
De levenscyclus van de geelpoothoornaar verloopt in verschillende fasen gedurende het jaar.
-
Februari tot april: overwinterde koninginnen worden actief en zoeken een plek voor een voorjaarsnest.
-
Voorjaar: kleine primaire nesten ontstaan op beschutte locaties.
-
Zomer: de kolonie verhuist naar een groter secundair nest, vaak hoog in bomen.
-
Najaar: de kolonie bereikt haar maximale omvang en produceert nieuwe koninginnen. Juist in deze periode worden geelpoothoornaars en nesten het vaakst waargenomen.
Wat moet je doen als je een Aziatische hoornaar ziet?
Denk je dat je een geelpoothoornaar hebt gezien? Dan is het verstandig om de waarneming te melden.
Stap 1: Maak een foto
Probeer het insect of het nest op veilige afstand te fotograferen.
Stap 2: Meld de waarneming
Geef de waarneming door via Waarneming.nl zodat specialisten kunnen controleren om welke soort het gaat.
Stap 3: Houd afstand
Benader een mogelijk nest nooit van dichtbij.
Stap 4: Laat een nest beoordelen
Blijkt het om een geelpoothoornaar te gaan? Laat verdere stappen dan over aan professionals.
Kun je geelpoothoornaars vangen?
In sommige regio's worden speciale vallen gebruikt om geelpoothoornaars te monitoren of beheersen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen:
-
het vangen van koninginnen in het vroege voorjaar
-
het vangen van de werksters later in het seizoen
Het gebruik van vallen vraagt echter om zorgvuldigheid. Niet-selectieve vallen kunnen ook andere nuttige insecten vangen, zoals bijen, hommels en zweefvliegen.
Daarnaast kan het legen of verplaatsen van een val risico's opleveren. Levende geelpoothoornaars kunnen nog steken en ook bij dode hoornaars kan de angel nog gevaarlijk zijn. Daarom is voorzichtigheid altijd belangrijk.
Gebruik daarom alleen goedgekeurde of selectieve systemen en volg altijd de actuele richtlijnen van de betrokken instanties.
Hoe bestrijd je een geelpoothoornaar nest?
De aanpak hangt af van de situatie en de locatie van het nest.
Kleine voorjaarsnesten kunnen soms relatief eenvoudig worden verwijderd doordat de kolonie nog beperkt van omvang is. Grotere zomernesten kunnen echter uit duizenden dieren bestaan en bevinden zich vaak hoog in bomen.
Daarom geldt:
-
Benader een nest nooit zonder beschermende maatregelen.
-
Probeer een nest niet zelf te verwijderen.
-
Gebruik geen bestrijdingsmiddelen op eigen initiatief.
-
Laat een nest beoordelen door een deskundige instantie of professionele bestrijder.
Zo voorkom je onveilige situaties en beperk je het risico op verstoring van de omgeving.
Waarom is de geelpoothoornaar een probleem?
De geelpoothoornaar jaagt actief op:
-
Honingbijen
-
Hommels
-
Zweefvliegen
-
Andere nuttige insecten
Daardoor kan de soort lokaal druk zetten op populaties van bestuivende insecten. Dit kan gevolgen hebben voor biodiversiteit en bestuiving.
Om die reden worden waarnemingen van geelpoothoornaars actief gemonitord.
Zie je een mogelijke Aziatische hoornaar of een verdacht nest? Maak dan indien mogelijk een foto, meld de waarneming en houd afstand. Probeer een nest nooit zelf te verwijderen. Zo help je bij het monitoren van deze invasieve soort en voorkom je onveilige situaties.
Veel gestelde vragen
Moet je iedere hoornaar bestrijden?
Nee. De Europese hoornaar is een inheemse soort en speelt een nuttige rol in de natuur. Alleen de geelpoothoornaar vraagt extra aandacht.
Kan een geelpoothoornaar steken?
Ja. Net als andere wespen kan een geelpoothoornaar steken wanneer hij zich bedreigd voelt.
Mag je een nest zelf verwijderen?
Nee, dit wordt afgeraden. Laat een nest altijd beoordelen door deskundigen of een professionele bestrijder.
Waar hangen nesten van geelpoothoornaars?
Voorjaarsnesten hangen vaak op beschutte plekken zoals schuren en carports. Zomernesten hangen meestal hoog in bomen.
Wat is het verschil tussen een Aziatische hoornaar en een Europese hoornaar?
De Aziatische hoornaar (geelpoothoornaar) is overwegend donker van kleur met gele pootuiteinden. De Europese hoornaar is groter en heeft meer geel en roodbruine tinten.
